ਆਰਸੀ

ਜਨਾਬ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ – ਤਿੰਨ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ

2011-12-10T20:27:00.000-08:00

ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤੋ! ਬਲੌਗ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ‘ਚ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਤੋਂ ਸਵਾਗਤ ਹੈ....:) 6 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਾੱਲ ‘ਤੇ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਇਦ ਜਨਾਬ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਤਰਹ-ਮਿਸਰੇ ਤੇ ਕਹੀ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਸੀ....9 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਮ-ਮਿੱਤਰ ਸੁਮਨ ਸ਼ਾਮਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਾੱਲ ‘ਤੇ ਏਸੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਕਹੀ ਇਕ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ...ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਮਾਨਣ ਉਪਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਸਹਿ-ਗ਼ਜ਼ਲਾ ਹੀ ਜਾਪੀਆਂ..ਨਾਲ਼ ਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਬਾਕੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

------

ਅਪਡੇਟ: ਕੱਲ੍ਹ ਆਰਸੀ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਆਰਸੀ ਦੀ ਮੇਨ ਵਾੱਲ ‘ਤੇ ਉਸਤਾਦ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਜਨਾਬ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸੁਮਨ ਸ਼ਾਮਪੁਰੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਦੋ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ..ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੇਰੇ ਯੂ.ਕੇ. ਵਸਦੇ ਬੜੇ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੌਜਵਾਨ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਦੋਸਤ ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ ਜੀ ਨੇ ਏਸੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਆਰਸੀ ਕਲੱਬ ਦੀ ਵਾੱਲ ‘ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਸੀ.....ਉਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਬਲੌਗ ਤੇ ਏਸੇ ਪੋਸਟ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ....

-----

ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੋਸਟ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਪਾਰਖੂ....ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜ਼ਰੂਰ ਖਿੱਚੇਗੀ... ਏਥੇ ਵਰਨਣਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ ਲਿਖੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਜਨਾਬ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੈ ....ਇਸਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਸ਼ਾਇਰ ਕਿੰਨੇ ਸੰਜੀਦਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਗੋ ਹਨ.....ਬਾਕੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹੇਗਾ....ਅਦਬ ਸਹਿਤ..ਤਨਦੀਪ

*************

ਦੋਸਤੋ! ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ, ਅਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ ਜੀ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਬਾਜਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਏਸੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਹੀਆਂ ਹਨ....ਸੋ ਬਾਜਵਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਿਆਂ....ਇਹ ਚਰਚਿਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ....ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ...ਤਨਦੀਪ

.......
ਗ਼ਜ਼ਲ – ਜਨਾਬ ( ਮਰਹੂਮ ) ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਸਾਹਿਬ...

ਸਾਰਾ ਆਲਮ ਪਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਜਾਣ ਦਾ ਵਕ਼ਤ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
----
ਦਿਲ ਜੋ ਤੇਰਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ,
ਤੂੰ ਕਿਤੇ ਦਿਲ ਲਗਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
----
ਪਿਆਰ ਦੀ ਬੂੰਦ ਤਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ,
ਦਿਲ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਤਿਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
----
ਖ਼ਾਬ ਲਗਦਾ ਏ ਹੁਣ ਵਜੂਦ ਆਪਣਾ,
ਉਡਦੇ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
----
ਆਣ ਬੈਠਾਂ ਏਂ ਜੀਂਦੇ ਜੀ ਕਬਰੀਂ
ਤੈਨੂੰ ਜਗ ਨੇ ਸਤਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
----
ਲਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਏਂ ਮਸਤ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚੋਂ
ਤੂੰ ਕਿਤੇ ਦਿਲ ਗੁਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
----
ਨਾ ਸੁਨੇਹਾ ਨਾ ਕੋਈ ਖ਼ਤ ਉਲਫ਼ਤ
ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਭੁਲਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

*******

ਗ਼ਜ਼ਲ - ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ – ਪੋਸਟ 6 ਦਸੰਬਰ, 2011

ਹਾਉਕਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਬਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਬੇਸਬਬ ਮੁਸਕੁਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ ।

ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਜੋ ਮਹਿਬੂਬਾ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਤਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਗੱਲ ਤੇਰੀ ਵੀ ਜੋ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ
ਤੂੰ ਉਨੂੰ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੰਗ ਆਖਰੀ ਉਮਰੇ
ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਸ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਨੈਣ ਨਮ ਨੇ ਦਿਲ ਗ਼ਮਗੀਨ
ਫਿਰ ਕੋਈ ਯਾਦ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਪੜ੍ਹ ਰਿਹੈ ਉਹ ਜੋ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਕਿੱਸੇ
ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਪੀ ਰਿਹਾ ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਹਾਤੇ ਵਿੱਚ
ਨਵਾਂ ਬਕਰਾ ਫਸਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਕਹਿ ਗਿਆ ਦੋਸਤ ਅਲਵਿਦਾ 'ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ'
ਸਾਰਾ ਆਲਮ ਪਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

............
*ਮੇਰੇ ਗੁਰਭਾਈ ਜਨਾਬ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ (ਮਰਹੂਮ) ਦੇ ਮਿਸਰੇ ਤੇ ਲਿਖੀ (ਤਰਹਾ ਮਿਸਰਾ) ਗ਼ਜ਼ਲ
====
ਸੁਮਨ ਸ਼ਾਮਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ – ਪੋਸਟ 9 ਦਸੰਬਰ, 2011

ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ ਜੀ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ 'ਸਾਰਾ ਆਲਮ ਪਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ' ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਗ਼ਜ਼ਲ (ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼)

ਆਦਮੀ ਡਗਮਗਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਤਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਲਬ 'ਤੇ ਆਹਾਂ, ਉਦਾਸ ਨੇ ਅੱਖੀਆਂ
ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਯਾਦ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਹਿ ਗਈ ਏਂ ਪੇਕੀਂ ਦਿਲ ਲਾ ਕੇ
ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਭੁਲਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਕੋਟ ਪਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਜੋ ਫਿਰਦਾ ਏਂ
ਕਿਤੋਂ ਸਜਰਾ ਚੁਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਤਾਂ ਵੋਟਾਂ 'ਚ ਹੁਬ ਕੇ ਖੜ੍ਹਿਆ ਸੀ
ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਬਿਠਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਡੀ. ਸੀ. ਆਇਆ ਏ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਜਿਹੜਾ
ਉਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹੀ ਤਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਥੁਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਏ ਥਾਂ-ਕੁ-ਥਾਂ ਜਿਹੜਾ
ਉਹਨੇ ਜਰਦਾ ਲਗਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ ਆਟਾ ਮੱਕੀ ਦਾ
ਸਾਗ ਅਜ ਫਿਰ ਬਣਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋ ਸ਼ੇਅਰ ਪੜ੍ਹ-ਪੜ੍ਹ ਕੇ
ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਤਫ਼ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਇਸ਼ਕ ''ਉਲਫ਼ਤ'' ਨੂੰ ਅੰਤ ਲੈ ਬੈਠਾ
ਹੁਣ 'ਸੁਮਨ' ਵੀ ਸਤਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

(ਅਦੀਬ ਦੋਸਤੋ! ਉਪਰੋਕਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਮੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ।-ਸੁਮਨ)

*******

ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ ਜੀ – ਗ਼ਜ਼ਲ - ਪੋਸਟ 10 ਦਸੰਬਰ, 2011

ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ: - ਤਨਦੀਪ, ਮੈਂ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਜਿਹਨਾ ਨੇ ਮੇਰੀ 6-7 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਚੁੱਪ ਤੋੜਨ 'ਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ...ਉਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨੋਂ ਗਜ਼ਲਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰ ਕਹੇ ਗਏ.... ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ, ਸ਼ਾਮਪੁਰੀ ਜੀ, ਤਨਦੀਪ ਜੀ, ਰੇਨੂੰ ਜੀ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ -

ਗੀਤ ਰੰਗਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਕੋਈ ਮੁਸਕੁਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਰਿਸ਼ਤਗੀ ਕਿਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ
ਕਿਣਕਾ-ਕਿਣਕਾ ਪਰਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਸੁੰਨੀ ਦਿਲ ਦੀ ਸਰਾਂ ਵੀ ਮਹਿਕ ਗਈ
ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਚੇਤੇ ਕਰਦੇ ਹੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ
ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਰੁਆਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਡੀਕ ਹਟਿਆ ਹੈ ਦੁਖ ਦੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ
ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰ ਤਿਹਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਜੀਹਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਚੱਲੇ ਹੋ
ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਅੰਮਾਂ-ਜਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਦਰਦ ਵੰਡ ਕੇ ਬਥੇਰਾ ਵੇਖ ਲਿਆ
ਇਹ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਸਵਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਬੀਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦਾ ਬੱਦਲ
ਮੇਰੇ ਅੰਬਰ 'ਤੇ ਛਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਾਲ - ਨਜ਼ਮ

2011-09-08T17:09:00.000-07:00

ਸਿੱਲ੍ਹ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਗੰਢ
ਨਜ਼ਮ
ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ…ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ
ਗਲੀਆਂ ਨੂੰ…ਗੁਆਚੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ

ਕੋਈ ਭਾਰ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ
ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ
ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿਤੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ
ਬੱਝ ਗਈ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹਣ
ਨਹੁੰ ਖੋਭਣ ਆਪਣੇ ਲਹੂ 'ਚ
ਜੰਮ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿਤੇ
ਖੁਰਚਣ ਆਪਣਾ ਆਪ
ਜੋ ਪੱਥਰ ਹੋ ਗਿਆ….ਅੰਦਰਲੀ ਸਿੱਲ੍ਹ ਨਾਲ਼

ਘਰ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਪਿਤਾ
ਕੰਧ 'ਚ ਕੰਧ ਹੋਇਆ
ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਘਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਡੂੰਘਾ ਜਿਹਾ
ਨਜ਼ਰਾ ਚਰਾਉਦਾਂ ਹਾਂ
ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਮਾਂ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ
ਹੱਥ ਫੇਰਦੀ ਹੈ ਸਿਰ 'ਤੇ
ਹੂੰ-ਹਾਂ ਕਰ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ
'ਉਮਰ ਗੁਆ ਕੇ ਸਮਝ ਆਉਦੀਂ ਹੈ'
ਬੋਲ ਟਕਰਾਏ ਮੱਥੇ ਨਾਲ

ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ
ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ
ਕਿਹੜੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ 'ਚ ਨਿਕਲ਼ਿਆ ਸੀ
ਕੌਣ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਹੋ ਤੁਰਿਆ
ਕਿਹੜੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਰ ਕਰਨ ਲਈ

ਤ੍ਰਭਕਦਾ ਹਾਂ
ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਤਾਂ ਕਿਤੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਨੇ

ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹਾਂ
ਬਚਪਨ ਦੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ
ਵਾਲਾਂ 'ਚ ਆਏ ਧੌਲੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਨੇ
ਜੱਫ਼ੀ ਪਾ ਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ
ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ
ਥੜ੍ਹੇ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲੋਂ
ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
ਓਥੋਂ ਖਿਸਕਦਾ ਹਾਂ… ਬਾਂਹ ਖਿੱਚਦਾ ਹਾਂ ਯਾਰ ਦੀ
'ਰਤਨਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ'
ਕੋਈ ਨਜ਼ਰ ਬੋਲੀ…ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ
ਯਾਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼
ਗੁਆਚ ਗਈ ਕਿਤੇ ਅੱਭੜਵਾਹੇ ਭੱਜਦਿਆਂ
ਹੋ ਗਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਬੇਤਰਤੀਬ
ਤਰਤੀਬ 'ਚ ਰੱਖਦਿਆਂ
ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਮਾਧਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ
ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਨੇ ਚਿਰਾਗ਼
ਹਨੇਰਾ ਉਤਰ ਆਇਆ ਹੈ

ਕਿੱਥੇ ਰੱਖ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਪੈਰ
ਕੀ ਵੜ ਆਇਆ ਸੋਚਾਂ 'ਚ
ਨਾ ਪਿੰਡ ਮਿਲ਼ਿਆ…ਨਾ ਘਰ
ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਹੋਰ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ

'ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਕੱਟ ਸਵੇਰੇ ਚਲਾ ਜਾਵੀਂ '
ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ…ਮੇਰੇ ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ…।।

ਸੁਖਿੰਦਰ - ਨਜ਼ਮ

2011-09-03T17:06:00.000-07:00

ਕਬੂਤਰ

ਨਜ਼ਮ
ਹੁਣ, ਕਬੂਤਰ ਉੱਡਦੇ ਹਨ
ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਤੱਕ
ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਮੁਖੌਟੇ ਸਜਾ ਕੇ

ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ
ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈਣ ਖ਼ਾਤਿਰ, ਉਹ
ਕੁਝ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ-
ਮਸਲਨ: ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਭਾਈ
ਗਾਇਕ, ਅਧਿਆਪਕ, ਡਾਕਟਰ, ਨਰਸਾਂ, ਅਦਾਕਾਰ
ਰਾਗੀ, ਢਾਡੀ, ਕਵੀਸ਼ਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਫਿਲਮ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਜਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ

ਕਬੂਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਜੇਕਰ ਮੰਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ
ਭਰਾ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਪਿਓ ਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ
ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣਕੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਸੇਜਾਂ ਸਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ

ਕਬੂਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮਹਾਂ-ਉਸਤਾਦ
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ੀ ਕਰਿੰਦੇ
ਆਪਣੇ ਤਲਿੱਸਮੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਦੂ ਸੰਗ
ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ
ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ
ਖੂੰਖਾਰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੂੰ, ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸੰਤ-ਮਹਾਤਮਾ
ਅਤੇ ਕ਼ਾਤਿਲਾਂ ਨੂੰ, ਮਹਾਂ-ਉਪਕਾਰੀ ਬਣਾ ਕੇ
ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਸ ਚੱਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ
ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ
ਨਿੱਤ, ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ, ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਉਜੱਡ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਦਿਆਲੂ ਪਤੀ ਬਣਾ ਕੇ
ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ
ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ

ਕਬੂਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮਹਾਂ-ਉਸਤਾਦ
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਕਾਰ ਅਹਿਲਕਾਰ
ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ
ਸੁੱਖਾਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੱਕ ਦੁਆਉਣ ਖ਼ਾਤਿਰ
ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ
ਜਾਦੂ ਸੰਗ, ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਉਹ, ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ
ਅਜਿਹਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਖੌਟਾ ਸਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ

ਮੁਖੌਟਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ
ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ
ਘੋਸਲੇ ਬਣਾਉਣਾ
ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ
*****
ਠੱਗ ਬਾਬੇ

ਨਜ਼ਮ

ਉਹ, ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ
ਆਏ ਹੋਏ, ਯੂ.ਐਫ.ਓ ਨਹੀਂ-
ਏਸੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ
ਦੀ ਹੀ ਉਪਜ ਹਨ

ਉਹ, ਸਾਡੇ, ਤੁਹਾਡੇ, ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ
ਜਾਂ ਪਿੰਡ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ
ਧੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਸਮਝ, ਮੂਰਖ, ਅਗਿਆਨੀ
ਸਮਝਣ ਦੀ, ਕਦੀ ਵੀ
ਭੁੱਲ ਨਾ ਕਰਨਾ-
ਵਸਤ ਮੰਡੀ ਦੇ
ਚੁਸਤ ਵਿਉਪਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈਆਂ ਹਨ
ਮਛਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲ਼ ਵਿੱਚ
ਫਸਾਉਣ ਦੀਆਂ, ਪਰਾ-ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ

ਉਹ, ਖ਼ੂਬ ਜਾਣਦੇ ਹਨ
ਮੰਡੀ 'ਚ ਕੀ ਵਿਕਦਾ ਹੈ-

ਉਹ, ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਵੇਚਣਾ
ਟੀ.ਵੀ. ਸਕਰੀਨਾਂ ਉੱਤੇ
ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ
ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਜਲੌਅ ਕਰਕੇ
ਆਪਣਾ ਪਾਖੰਡ - ਸੁਆਹ ਦੀਆਂ ਪੁੜੀਆਂ
ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਕਾਂ 'ਚ ਲਪੇਟ
ਹਰ ਮਰਜ਼ ਦੀ ਦੁਆ ਕਹਿਕੇ

ਉਹ, ਜਾਣਦੇ ਹਨ :
ਸਾਡੀਆਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ-
ਸਾਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ-
ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ-
ਸਾਡੀਆਂ ਆਸ਼ਾਵਾਂ-
ਸਾਡੀਆਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ-

ਉਹ, ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ
ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ
ਉੱਚੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਅਤੇ ਮਮਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ
ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ
ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਬਹੁ-ਰੰਗੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ
ਮੰਦਿਰਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ, ਗਿਰਜਿਆਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ
ਕੀ, ਕੀ ਕੌਤਕ ਰਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ :
ਖੜਤਾਲਾਂ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ
ਛੈਣੇ ਖੜਕਦੇ ਹਨ
ਸੰਖ ਪੂਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ
ਨਾਹਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ

ਉਹ, ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ
ਕਿ ਹਉਮੈ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਘੁਮੰਡ ਦੇ ਗ੍ਰੱਸੇ ਹੋਏ
ਅਸੀਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੰਗੀ-ਸਾਥੀਆਂ
ਮਿੱਤਰਾਂ, ਗੁਆਂਢੀਆਂ, ਹਮਜੋਲੀਆਂ ਨੂੰ
ਮਹਿਜ਼, ਜੀਣ ਦੇ ਹੱਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋ
ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ, ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਲੇਬਲ ਲਗਾ
ਸਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ
ਲਿਤਾੜਿਆ ਹੈ, ਘਾਹ ਦੇ ਤਿਨਕਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ

ਉਹ, ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ

ਖਪਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਰੰਗਾਂ 'ਚ ਰੰਗਿਆ ਆਦਮੀ
ਵਸਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਖੁੱਭਾ
ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਸਰਪਟ ਦੌੜਦਾ
ਅੰਦਰੋਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ
ਅੰਦਰੋਂ ਇਕੱਲਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਹੈ
ਉਹ, ਪਲ ਪਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ
ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਸੁਆਲ :
'ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਸੁੱਖ ਚੈਨ
ਕਿੱਥੇ ਗੁੰਮ ਚੁੱਕਾ ਹੈ?'

ਤੇ ਠੱਗ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਕੇ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ
ਤੈਰ ਰਹੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਛਲੀਆਂ ਨੂੰ
ਆਪਣੇ ਜਾਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਣ ਲਈ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਦਿਲ ਲੁਭਾਉਣੇ ਕਾਂਟੇ
ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਹਨ
******
ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ

ਨਜ਼ਮ
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ
ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਹੈ -

ਪਰ ਹੁਣ, ਜੋ ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ ਵੀ
ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਕੀ ਕਰਨਗੇ ?

ਇਹ ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ
ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਹੈ

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਹਰ ਕੋਈ, ਆਪਣੀ ਹੀ
ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ਼

ਸ਼ਾਮ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ, ਰੰਗੀਨ
ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਮਾਹੌਲ -
ਛਲਕਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਗਲਾਸ
ਫਿਰ, ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਵੇਖਦਿਆਂ
ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ, ਨਿਬੰਧ
ਸਭ ਕੁਝ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਵਗ ਰਹੇ ਛੇਵੇਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ
ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਹੈ -
ਪਰ ਛੇਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ

ਖਿੱਚ ਹੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਹੈ
ਕਿ ਦੇਸ-ਬਦੇਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ
ਬਹੁ-ਚਰਚਿਤ 'ਕਬੱਡੀ ਖੇਡ ਮੇਲੇ'
ਮਹਿਜ਼, 'ਡਰੱਗ ਸਮਗਲਿੰਗ ਮੇਲੇ' ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ
ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀ -
ਕਬੱਡੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਥਾਂ
'ਡਰੱਗ ਸਮੱਗਲਰ' ਬਣ ਕੇ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ
ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਹੈ -

ਪਰ ਛੇਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ
ਜਾਦੂ, ਜਦੋਂ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ
ਤਾਂ, ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਪੰਡਤਾਊਪਨ
ਦਿਖਾਣ ਦੀ ਕਾਹਲ਼ ਵਿੱਚ ਗਵਾਚੇ
ਅਨੇਕਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੇ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨ੍ਹੇ ਕੁ
ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਸਾਹਿਤਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ
ਇਨਕ਼ ਲਾਬ, ਝੱਗ ਬਣਕੇ ਤੈਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ
ਅੱਧ-ਭਰੇ ਵਿਸਕੀ ਦੇ ਗਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ

ਅਤੇ ਫਿਰ
ਜਿਉਂ, ਜਿਉਂ ਨਸ਼ਾ ਖਿੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ -
ਬਸ, ਇਨਕ਼ਲਾਬ ਆਇਆ ਕਿ ਆਇਆ
ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ, ਇਨਕ਼ਲਾਬ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ
ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ...

ਡਾ: ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ - ਨਜ਼ਮ

2011-09-02T16:13:00.000-07:00

ਧੀਆਂ ਦੇ ਚੰਦ-ਸੂਰਜ

ਨਜ਼ਮ

ਧੀਆਂ ਲਈ ਬਾਪ ਸੂਰਜ ਹੁੰਦਾ

ਉਭੜ-ਖਾਭੜ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਅ ਵਿਛਾਉਂਦਾ

ਪੱਬੀਂ ਉੱਕੇ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ

ਕਕਰੀਲੇ ਸਿਆਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ

ਕੋਸੀ ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਜਿਹਾ

ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਜੇਠ ਹਾੜ੍ਹ ਦੀ

ਤਿੱਖੜ ਦੁਪਹਿਰ ਵਰਗਾ ਵੀ

ਜਿਹਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਧੀਆਂ ਲਈ

ਸਾਵੀ ਛਾਂ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਬੀਜਿਆ ਹੁੰਦਾ

ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ

ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਪੰਡ

ਧੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਧਰ ਕੇ

ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇਸ ਵੱਲ ਤੋਰ ਦਿੰਦਾ

ਧੀਆਂ ਲਈ ਮਾਂ ਚੰਦ ਹੁੰਦੀ

ਮੱਚਦੇ ਸਿਰ'ਤੇ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਮਿਆਨਾ ਤਾਣਦੀ

ਪਾਤਲੀਆਂ ਦੇ ਛਾਲਿਆਂ ਲਈ ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਬਣਦੀ

ਟਸ-ਟਸ ਕਰਦੇ ਅੱਟਣਾਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਦ-ਭਿੰਨਾ ਚੁੰਮਣ

ਸਾਹ-ਸੂਤਣੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ

ਗੋਰੀ ਗੋਰੀ ਚਾਨਣੀ ਜਿਹੀ

ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਗੁੰਗੇ ਸਾਧ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਰਗੀ ਵੀ

ਜਿਹਦੇ ਅੰਦਰ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ 'ਸੱਤੇ ਖੈਰਾਂ' ਲਈ

ਧੂਣੀ ਮਘਦੀ ਰਹਿੰਦੀ

ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ

ਮਾਂ ਬਣਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ

ਧੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਧਰ ਕੇ

ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇਸ ਵੱਲ ਤੁਰ ਜਾਂਦੀ।

******

ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ

ਨਜ਼ਮ

ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੰਢੇ, ਬਿਰਖਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਲ।

ਲਿਖੀ ਗਈ ਇਬਾਰਤ ਹੈ ਖ਼ੂਨ ਡੋਲ੍ਹ ਡੋਲ੍ਹ।

ਸੂਰਜ ਨੇ ਪੜ੍ਹ ਲਈ ਹੈ, ਸਮਿਆਂ ਨੇ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ

ਪੌਣਾਂ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਪੋਥੀ, ਰੱਖੀ ਹੈ ਖੋਲ੍ਹ ਖੋਲ੍ਹ।

ਕਿੱਦਾਂ ਲੁਕਾ ਲਓਗੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠ ਦੀਵਾ?

ਕਿਹੜਾ ਨਿਆਂ ਕਰੋਗੇ ਨੇਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਫੋਲ ਫੋਲ?

ਪਛਤਾਵਿਆਂ ਦੀ ਠੰਢਕ ਨਹੀਉਂ ਸਹਾਰ ਹੋਣੀ,

ਜਜ਼ਬਾਤ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੂੰ ਵੇਚੋ ਨਾ ਤੋਲ ਤੋਲ।

ਨਫ਼ਰਤ ਨੇ ਵਿੰਗੀ ਕੀਤੀ, ਬੰਬਾਂ ਨੇ ਚਿੱਬ ਪਾਏ,

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਧਰਤ ਸਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਗੋਲ ਗੋਲ।

ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸਾਡੀ ਪਿਆਸ ਸਾਨੂੰ,

ਬਾਰੂਦ ਪੀ ਰਹੇ ਹਾਂ ਪਾਣੀ 'ਚ ਘੋਲ ਘੋਲ।

ਤੈਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ਦੀ ਮੈਂ ਪੁਲਾੜ ਤੀਕ ਆਈ,

ਲਾਹ ਕੇ ਨਕਾਬ ਨੀਲੀ ਕੋਈ ਤਾਂ ਬੋਲ ਬੋਲ।

*****

ਖੱਟੀ ਲੋਈ

ਗੀਤ

(ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਖੇਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੀਲ਼ੀ ਸ਼ਾਲ ਲਈ ਹੋਵੇ)

ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਦੇ ਸੱਜਣ ਖੱਟੀ ਲੋਈ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ।

ਪੀਲ਼ੇ ਰੰਗ ਦੀ ਨੀਲਾਮੀ ਹੋਈ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ।

ਕਿਸ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੇ ਖੇਤ ਇਹ ਵਾਹਿਆ?

ਦਿਲ ਬੀਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ਾਇਆ

ਹੁਣ ਖਿੜ ਕੇ ਵੰਡੇ ਖੁਸ਼ਬੋਈ, ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਦੇ ਸੱਜਣ ਖੱਟੀ ਲੋਈ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਇਹ ਤਾਂ ਸੁੱਚੜੇ ਵਾਅਦੇ ਨੇ ਪੁੱਗੇ

ਮੋਤੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਧਰਤੀ 'ਚੋਂ ਉੱਗੇ

ਪੀਲੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਰੋਈ ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਲੈ ਦੇ!ਲੈ ਦੇ!ਸੱਜਣ ਖੱਟੀ ਲੋਈ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਪਰ੍ਹੇ ਗੰਨੇ, ਉਰੇ ਹਰੇਵਾਈ

ਵਿਚ ਧੁੱਪ ਹੈ ਫੜ ਕੇ ਬਿਠਾਈ

ਵੇ ਮੈਂ ਤੱਕ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬਣ ਹੋਈ, ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਦੇ ਸੱਜਣ ਖੱਟੀ ਲੋਈ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ....

ਬੰਨੇ ਬੰਨੇ ਸਫੈਦੇ ਨੇ ਸੋਂਹਦੇ

ਝੂਮ ਝੂਮ ਕੇ ਕਾਲਜਾ ਮੋਂਹਦੇ

ਲੈ ਨਾ ਜਾਵੇ ਮਜਾਜਣ ਕੋਈ, ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਲੈ ਦੇ! ਲੈ ਦੇ! ਸੱਜਣ ਖੱਟੀ ਲੋਈ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਦੂਰ ਚਮਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਸੱਗੀ

ਵੇ ਮੈਂ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਨੇ ਠੱਗੀ

ਅੱਜ ਰੁੱਤ ਨਵਾਬਣ ਹੋਈ, ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਦੇ ਸੱਜਣ ਖੱਟੀ ਲੋਈ! ਲੋਈ ਸਰ੍ਹੋਆਂ ਦੀ...

ਜਨਾਬ ਕੰਵਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ - ਗ਼ਜ਼ਲ

2011-08-26T19:44:00.000-07:00

ਜਨਾਬ ਕੰਵਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ - 22 ਜੂਨ, 1932 ਤੋਂ 28 ਅਗਸਤ 1995

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ: ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ: ‘ਜੰਗਲ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ’ 1999 ‘ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

.........

ਦੋਸਤੋ! ਜਨਾਬ ਕੰਵਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ‘ਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਡੈਡੀ ਜੀ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ਼ੋਂ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਨਾਭੇ-ਪਟਿਆਲ਼ੇ ਵਸਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਸਾਹਿਬਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਨਾਬ ਕੰਵਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਜਨਾਬ ਗੁਰਦੇਵ ਨਿਰਧਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ: ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਜੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਮਰਹੂਮ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਅਰ ਪਏ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ 2008 ਅਤੇ 2009 ‘ਚ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵੇਰਵੇ ਸਹਿਤ ਆਰਸੀ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲੱਗੇ।

.........

ਏਸੇ ਸੰਦਰਭ ‘ਚ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਮੈਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਸਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਉੱਘੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਆਰਸੀ ਬਲੌਗ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਘੱਲਣ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਧ-ਬੋਲ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਕਬੂਲਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਤਸਵੀਰ ਸਹਿਤ ਭੇਜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਸੀ ਦੀ ਅੱਜ ਦੀ ਪੋਸਟ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਫ਼ਖ਼ਰ ਅਤੇ ਦਿਲੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਮੂਹ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ....ਇਸ ਪੋਸਟ ਨਾਲ਼...ਮਰਹੂਮ ਜਨਾਬ ਕੰਵਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਿਆਂ....ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ...ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜੀ।
ਅਦਬ ਸਹਿਤ
ਤਨਦੀਪ ਤਮੰਨਾ

******
ਗ਼ਜ਼ਲ

ਇਸ ਭਰੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਜਦ ਸ਼ਾਮ ਉਤਰਦੀ ਹੈ ਕੰਵਰ।
ਮੇਰੇ ਅਹਿਸਾਸ 'ਚੋਂ ਇਕ ਚੀਸ ਉਭਰਦੀ ਹੈ ਕੰਵਰ

ਇਕ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਮਾਸੂਮ ਤੇ ਆਵਾਰਾ ਹਵਾ,
ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਠਹਿਰਦੀ ਹੈ ਕੰਵਰ।

ਮਹਿਕਾਂ ਵਰਸਾਉਂਦੀ ਜਦੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਦਿਲ ਦੇ ਵੀਰਾਨੇ 'ਚ ਤਨਹਾਈ ਸੰਵਰਦੀ ਹੈ ਕੰਵਰ।

ਤੂੰ ਕਿ ਚਾਹੇ ਨੇ ਸਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸਾਏ,
ਪਰ ਤੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਉਡੀਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਰਦੀ ਹੈ ਕੰਵਰ।

ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਹੈ ਤੇਰਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ,
ਇਹ ਉਦਾਸੀ ਕੋਈ ਇਸ ਇਕ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ ਕੰਵਰ।

ਇਕ ਛਿਣ ਟੁੱਟ ਕੇ ਢਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ,
ਸੰਘਣੀ ਚੁੱਪ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਨਿਖਰਦੀ ਹੈ ਕੰਵਰ।

******

ਗ਼ਜ਼ਲ
ਅਪਣੇ ਸਾਏ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਧੁੱਪ ਨਾ ਚਮਕੀ ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਪਣੇ ਲਹੂ ਦੇ ਘੁੱਟ ਭਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।
ਅਜਨਬੀ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅੱਗੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।

ਹੰਝੂ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੀਆਂ ਪਲਕਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਲ਼ਘ ਲਾਂ,
ਤ੍ਰੇਲ ਬਣ ਫਿਰ ਫੁੱਲ ਦੀ ਪੱਤੀ 'ਤੇ ਠਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।

ਭਾਵੇਂ ਲੋਹਾ ਬਣ ਕੇ ਜੂਝਾਂਗਾ ਮੈਂ ਹਰ ਔਕੜ ਦੇ ਨਾਲ਼,
ਰੇਤ ਬਣ ਕੇ ਪਰ ਤੇਰੇ ਦਰ 'ਤੇ ਬਿਖਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।

ਕਾਲ਼ੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮਹਿਕਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ,
ਮੁਸਕੁਰਾਉਂਦਾ ਦਰਦ ਬਣ ਰਗ ਰਗ 'ਚ ਭਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।

ਧਰਤ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਤਕ ਦਾ ਮੁੱਕ ਜਾਊ ਜਦ ਸਫ਼ਰ,
ਪੈਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਠਹਿਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ।

ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ - ਆਰਸੀ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ - ਗ਼ਜ਼ਲ

2011-08-20T20:57:00.000-07:00

ਆਰਸੀ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ
ਦੋਸਤੋ! ਆਰਸੀ ਦੀ ਅੱਜ ਦੀ ਪੋਸਟ ‘ਚ ਮੈਂ ਜਿਸ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ....ਸ਼ਾਇਰੀ ... ਉਸ ਲਈ ਪਾਕਿ ਮੁਹੱਬਤ ਹੈ..ਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਰਤਾ ਕੁ ਵੀ ਮਜ਼ਾਕ ਗਵਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਸਹਰਾ ‘ਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਕਹਿਣੀਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰ ਦੇਣਾ....ਉਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਏ....ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਿਕਵਾ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਉਸਦੇ ਲਬਾਂ ‘ਤੇ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦੈ ਕਿ : “ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ‘ਚੋਂ ਘੋਗੇ, ਸਿੱਪੀਆਂ ਲੱਭਣੇ ਚਾਹੁੰਨਾ.....ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦਾ... ਦੱਸ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰਦੇ ਵਕ਼ਤ ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ...ਵਿਦਵਤਾ ਝਾੜਨ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਆਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਤਰਕ ਭਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ‘ਚ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਲੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ....

ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚਲੀ ਮੁਹੱਬਤ ਉਸ ਲਈ...ਇਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਵੀ ਹੈ...ਕਾਰਣ ਵੀ ਹੈ....ਮਕਸਦ ਵੀ ਹੈ...ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਨ ਦਾ ਇਕ ਹੁਨਰ ਵੀ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਰੇਤਲੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਨੇ....ਉੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਸਮ ਬਸ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਟਿਲ ਲਾਈਫ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੀ ਕੰਧ ‘ਤੇ ਜੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦੇ ਕਿਸੇ ਤਿਲਿਸਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਏ....ਰੇਤਲੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ, ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦਾ ਕਹਿਰ ਜਰਨਾ, ਰੁੱਖੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਬਦਨ ‘ਤੇ ਝੱਲਣੀਆਂ...ਉਹ ਸਭ ਸਿੱਖ ਗਿਐ.. ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪਲ ਪਲ ਰੇਤ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦੈ...ਪਰ ਰੇਤੇ ‘ਚੋਂ ਪੈੜਾਂ ਲੱਭਣ ਦਾ ਉਸਦਾ ਝੱਲ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ.....

ਦੋਸਤੋ! ਆਬੂ-ਧਾਬੀ ਵਸਦੇ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਵਾਕਿਫ਼ ਸਾਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਮੇਰੀ ਆਰਸੀ ਵੱਲੋਂ ਘੱਲੀ ਰਿਕੂਐਸਟ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਨ-ਬੌਕਸ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਪਈ ਰਹੀ....ਮੈਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਾ ਸਮਝਿਆ....ਕਿਉਂਕਿ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਲਿਸਟ ‘ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਜਿਹੇ ਦੋਸਤ ਸਨ...ਨਾਲ਼ੇ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਹੋਣਗੇ......ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਹੋਣਗੇ....ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ ਗੁੰਮਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ...ਜਲਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋਣੇ...ਵਗੈਰਾ..ਵਗੈਰਾ:) ਆਖ਼ਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਬੇਨਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਈ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਆਇਆ: “ਸਵਾਗਤ ਹੈ ਤਨਦੀਪ ਜੀ!” ਫੇਰ ਈਮੇਲ ਆਈ: “ ਤਨਦੀਪ ਜੀ! ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ...ਤੇ ਜੇ ਕਰ ਲਵਾਂ..ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਖਹਿੜਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ..”...ਸੋ ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਾਹਿਤਕ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ ਜਾਂ ਇੰਝ ਕਹਿ ਲਵਾਂ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਇਹ ਦੋਸਤੀ ਆਰਸੀ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਹੈ।

ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਰਮ, ਨਿੱਘੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਮਿਜ਼ਾਜ ਸ਼ਖ਼ਸ ਹਨ....ਪਰਪੱਕ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ‘ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਕਲਮ ਘੜੀਸ’ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਸਤਾਦ ( ਮਰਹੂਮ ) ਜਨਾਬ ਚਾਨਣ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਵਿਧਾ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ‘ਦਰਪਣ’ ਨਾਮ ਦੇ ਤ੍ਰੈ-ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਆਰਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਕੋ-ਐਡਮਿਨ ਵੀ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਤਜਰਬਾ....ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਹਿ ਦਿੱਤੈ....ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਚੁੱਪ ਟੁੱਟੀ ਏ.....ਕਿਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਆਖੇ ਲੱਗ ਕੇ ਕਿਤਾਬ ਛਪਵਾ ਲੈਣ...ਆਮੀਨ!

ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਦ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੁਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਆਰਸੀ ਬਲੌਗ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਦਿਲੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਸਾਹਿਬ! ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਘੀ ਜੀ ਆਇਆਂ ਜੀ.....ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾ ਕੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਜੀ.....ਨਵਾਜ਼ਿਸ਼!
ਅਦਬ ਸਹਿਤ
ਤਨਦੀਪ

*******

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਉਮਰ ਤਾਂ ਗੁਜ਼ਰੀ ਹੈ ਮੇਰੀ, ਤਿਸ਼ਨਗੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੇ ਹੋ ਨਦੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਦੇਖਿਓ ਮਹਿਸ਼ਰ ਚੋਂ ਵੀ ਬੇਦਾਗ਼ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ ਉਹ,

ਸਭ ਗੁਨਾਹ ਛੋਟੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਯਾ ਇਲਾਹੀ ਕਿਉਂ ਇਹ ਮੰਜ਼ਰ ਤੈਨੂੰ ਦਹਿਲਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ,

ਮੌਤ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਜਦ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਸਵੇਰਾ ਦੂਰ ਏ ਫਿਰ ਵੀ ਤਾਂ ਕੁਝ,

ਰੌਸ਼ਨੀ ਰਖਣੀ ਪਵੇਗੀ ਇਸ ਬਦੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਕਿਹੜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕਿਹੜੇ ਮਕ਼ਸਦ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਬਦਨਸੀਬ,

ਜਦ ਕਿ ਜੀਣਾ ਵੀ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਮੁਫ਼ਲਿਸੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਬੋਲਦੇ ਨੇ ਸੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਆਵੇਗਾ ਫਿਰ ਹੀ ਯਕੀਨ,

ਰਖ ਤਿਰਾ ਕਿਰਦਾਰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਹਾਦਸੇ ਏਦਾਂ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਹੁਣ ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੈਂ,

ਮੁਜਰਿਮਾਂ ਵਾਂਗੂ ਖਲੋਵਾਂ ਬੇਬਸੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

ਕਿੱਧਰੋਂ ਭਾਬੜ ਮਚੇ ਸਨ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਜੰਗਲ ਸੜੇ,

ਦੇਖ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਨਾ ਛੇੜੀਂ ਵੰਝਲੀ ਦੇ ਰੂਬਰੂ।

*****

ਗ਼ਜ਼ਲ
ਤਿੜਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸਹਿਮੇ ਚਿਹਰੇ ਬਿਖਰੇ ਮੰਜ਼ਰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ।
ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਖ਼ਾਬ ਅਜੇਹੇ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ।

ਖ਼ੌਫ਼ ਜਿਹਾ ਆਉਂਦਾ ਏ ਮੈਨੂੰ ਮਦਰੱਸੇ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਚੋਂ,
ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਬਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਥਾਂ ਖ਼ੰਜਰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ।

ਕਾਲੀ ਬੋਲ਼ੀ ਰਾਤ ਸਰਾਪੀ ਪੌਣ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਹੋਣੀ,
ਰੋਵਾਂ ਜਦ ਵੀ ਛੱਬੀ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਤਰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ।

ਖ਼ੁਦ ਚੀਚੀ ਨੂੰ ਖ਼ੂਨ ਲਗਾ ਕੇ ਹੋਣ ਸ਼ੁਮਾਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚ,
ਉਹ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅਸਾਡੇ ਕੂੜ ਚਲਿੱਤਰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ।

ਇਹ ਕੀ ਅਜਬ ਤਮਾਸ਼ਾ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ,ਵਹਿਣ ਕਸੂਤਾ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਇੱਕ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ।

******

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਜਿਹਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾ ਇਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਆਵੇ।
ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਚੈਨ ਕੀ ਆਵੇ।

ਮੈਂ ਵੀ ਸਹਰਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਪਿਆਸਾ ਹਾਂ,
ਮੇਰੀ ਖ਼ਾਤਿਰ ਵੀ ਇਕ ਨਦੀ ਆਵੇ।

ਮੇਰੇ ਰੱਬਾ ਮੇਰੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਹੈ,
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਂਗ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਵੇ।

ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਰ ਪਾ ਤਾਂ ਜੋ,
ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਵੇ।

ਇਸਨੂੰ ਭੁਲਣਾ ਕਹਾਂ ਕਿ ਯਾਦ ਕਹਾਂ,
ਯਾਦ ਉਹ ਜੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਆਵੇ।

ਤੇਰੀ ਬੁੱਕਲ ,ਚ ਹੋਵੇ ਸਿਰ ਮੇਰਾ,
ਮੈਨੂੰ ਹਿਚਕੀ ਜੇ ਆਖ਼ਰੀ ਆਵੇ।

ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਮਜ਼ਾਕ ਹੈ ਰੱਬ ਦਾ,
ਮੌਤ ਖ਼ਾਤਰ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਵੇ।

ਲਗਦੈ ਜੋਗੀ ਬਣਾ ਕੇ ਛੱਡੇਗੀ,
ਮਹਿਕ ਤੇਰੇ ਚੋਂ ਹੀਰ ਦੀ ਆਵੇ।

ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ ਵਤਨ ‘ਚੋਂ ਉਠ ਚਲਿਆ,
ਮੇਰੇ ਖ਼ਾਬਾਂ ਚ ਇਕ ਪਰੀ ਆਵੇ।
******

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਧੁੰਦਲੇ-ਵੁੰਦਲੇ ਅੱਖਰ ਵੱਖਰ।

ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਤਰ ਪੱਤਰ ਵੱਤਰ।

ਵੋਟਾਂ-ਸ਼ੋਟਾਂ ਚੱਕਰ -ਵੱਕਰ।

ਮਸਜਿਦ-ਮੁਸਜਦ ਮੰਦਰ-ਸ਼ੰਦਰ।

ਮਾਪੇ ਭੁੱਖੇ, ਖਾਣ ਕਪੁੱਤਰ,

ਪੀਜ਼ੇ-ਵੀਜ਼ੇ ਬਰਗਰ-ਸ਼ਰਗਰ।

ਹਿਜਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਨੂੰ ਕਦ ਭਾਉਂਦੇ

ਬਿਸਤਰ-ਵੁਸਤਰ, ਨੀਂਦਰ ਸ਼ੀਂਦਰ।

ਪਿਆਸੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾ ਲੱਭਦੇ,

ਗਾਗਰ-ਵਾਗਰ ਕੰਕਰ-ਵੰਕਰ।

ਚੰਗੇ ਅਮਲਾਂ ਬਾਝ ਅਕਾਰਥ,

ਜਾਗੇ-ਵਾਗੇ ਲੰਗਰ-ਸ਼ੰਗਰ।

ਮੌਜਾਂ ਲੁਟਦੇ ਜੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ,

ਬਾਬੇ-ਬੂਬੇ ਲੀਡਰ-ਸ਼ੀਡਰ।

ਸਤਿਆ ਬੰਦਾ ਮਾਰ ਹੀ ਬਹਿੰਦੈ,

ਨਾਰਾ-ਵਾਰਾ ਛਿੱਤਰ -ਛੁੱਤਰ।

ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਝੂੰਗੇ ਚੋਂ ਖਾਵਣ,

ਛਾਪਕ-ਛੂਪਕ ਸਿੰਗਰ-ਵਿੰਗਰ।

ਮੁਕ ਜਾਵਣ ਤਾਂ ਚੰਗੈ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ,

ਮਸਲੇ-ਵਸਲੇ ਦੁੱਸਰ-ਤਿੱਸਰ।

ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ - ਆਰਸੀ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ - ਗ਼ਜ਼ਲ

2011-08-18T20:24:00.000-07:00

ਆਰਸੀ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ
ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਮ: ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ
ਅਜੋਕਾ ਨਿਵਾਸ: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਇੰਡੀਆ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ: ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ' ਪੌਣਾਂ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ’ (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1995 ਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ 2000 ਵਿਚ) ਛਪ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਆਉਂਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

----
ਦੋਸਤੋ! ਅੱਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਸਦੇ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਜਨਾਬ ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਮਾਣ ਰੱਖਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਗ਼ਜ਼ਲ ਆਰਸੀ ਬਲੌਗ ਲਈ ਭੇਜੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਇਸ ਬਲੌਗ ‘ਤੇ ਲਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹਾਂ। ਸਮੂਹ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ ਆਖਦਿਆਂ, ਅੱਜ ਦੀ ਪੋਸਟ ‘ਚ ਇਸ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਦਿਲੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ....ਪੂਰਨ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਚੌਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਡਾ ਮਾਣ ਵਧਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ...ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜੀ!
ਅਦਬ ਸਹਿਤ
ਤਨਦੀਪ

*****

ਗ਼ਜ਼ਲ
ਮਿਟੀ ਪਹਿਚਾਨ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤੇ ਹਰ ਮੰਜ਼ਰ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਇਆ।
ਅਜੇਹੀ ਰਾਤ ਹੈ ਉਤਰੀ ਦਿਸੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਆਹ ਹੋਇਆ।

ਰਹੀ ਬੇਚੈਨ ਭਾਵੇਂ ਰੂਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਏਸ ਦੇ ਅੰਦਰ,
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਜਿਸਮ ਦਾ ਚੋਲ਼ਾ ਨਾ ਲਾਹ ਹੋਇਆ।

ਯਕੀਨਨ ਹਸ਼ਰ ਮੇਰਾ ਵੀ ਉਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ ਆਖ਼ਰ ਨੂੰ,
ਕਦੇ ਚੁਣਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਰਾਹ ਹੋਇਆ।

ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕੀ ਕਰੀਏ ਕਿ ਏਥੇ ਤਾਂ,
ਕਦੇ ਹੱਸਣਾ ਗੁਨਾਹ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਰੋਣਾ ਗੁਨਾਹ ਹੋਇਆ।

ਕਦੇ ਜੇ ਅਕਲ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੀ,
ਸੁਣੀ ਪਰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਦਿਲ ਦੀ ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ।

ਕਈ ਮਾਸੂਮ ਰੀਝਾਂ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਅੰਦਰ ਜ਼ਿਬਾਹ ਹੁੰਦੀਆਂ,
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਰੀਝਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕ਼ਤਲਗਾਹ ਹੋਇਆ।

ਪਰਵੇਜ਼ ਸੰਧੂ - ਸਵੀਨਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ - ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੂਚਨਾ

2011-08-18T20:21:00.000-07:00

ਦੋਸਤੋ! ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਵਸਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਅਜ਼ੀਮ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾ ਮੈਡਮ ਪਰਵੇਜ਼ ਸੰਧੂ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਦੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਦਮਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬੇਟੀ ਸਵੀਨਾ ਸੰਧੂ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਨਾ-ਮੁਰਾਦ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ਼ ਜੂਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਈ ਸੀ। ਪਰਵੇਜ਼ ਦੀਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਤਿਕ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਰਹੇ ਨੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਬੜੀ ਹੀ ਸਕੂਨ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਹੈ।
...........
ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਫ਼ਖ਼ਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਆਰੀ ਸਵੀਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਦੀਦੀ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਅਜੇ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਪਰਵੇਜ਼ ਦੀਦੀ, ਸਵੀਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਵੀਨਾ ਦੇ ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ।
.........
ਇਸ ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਕਿਤਾਬ ਛਪਵਾ ਨਹੀ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੋ ਸਵੀਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਜਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਵਰਕ ਛਪਵਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
..........
ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਸੀਂ ਆਰਸੀ ਬਲੌਗ ਅਤੇ ਆਰਸੀ ਕਲੱਬ ਦੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਾੱਲ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜੀ। ਮੈ ਪਰਵੇਜ਼ ਦੀਦੀ ਦੇ ਇਸ ਨੇਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ‘ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ ਸਮੂਹ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜੀ।

ਅਦਬ ਸਹਿਤ
ਤਨਦੀਪ ਤਮੰਨਾ

*********

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਨਜ਼ਮ

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਸੂਰਜ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ

ਹਵਾ ਵੀ ਚਲਦੀ ਹੈ

ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਖਿੜਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਸੁਣੀ ਹੈ

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ

ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਉਂਜ ਹੀ ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਨੇ

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਚੋਂ ਕਦੀ ਕਦੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਆ

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਸੂਰਜ ਵੀ ਢਲ਼ਦਾ ਹੈ

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵੀ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਬਲ਼ਦਾ ਹੈ

ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਛਿਪਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ਤੇ

ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋਅ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ

ਰਾਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ

ਤੇ ਦਿਨ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾ ਨਾਲ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕਮਰੇ ਦਾ ਪਰਦਾ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ

ਹਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ

ਸੂਰਜ ਢਲ਼ਦਿਆਂ ਤੇਰੀ

ਖਿੜਕੀ ਚੋਂ ਕੁਝ ਉਦਾਸ ਜਿਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੀ ਝਾਤ ਪਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ

ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ

ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ‘ਚੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਾਸੇ ‘ਚ

ਤੇਰੇ ਹਾਸੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਹੀ ਆਉਂਦੀ

ਮੇਰੇ ਘਰ ਬਲ਼ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ‘ਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ

ਪੱਕਣ ਦੀ ਫਰਮਾਇਸ਼ ਨਹੀ ਆਉਂਦੀ

ਹੁਣ ਰਾਤ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਪਰ

ਅੱਜ ਕੱਲ ਰਾਤ ਲੰਬੀ ਤੇ ਦਿਨ ਮੁੱਕਣ ‘ਚ ਨਹੀ ਆਉਂਦੇ

ਹੁਣ ਹਵਾ ਰੁਮਕਦੀ ਨਹੀ ਲਗਦੀ

ਹੁਣ ਹਵਾ ਦਾ ਬੁੱਲਾ ,

ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਖਿੜਨਾ

ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੱਸਣਾ

ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਚਮਕਣਾ

ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨਾ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਢਲਨਾ

ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ

ਉਂਜ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ

ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀ ਕਿਉਂ ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ

ਤਾਰਿਆਂ ‘ਚ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ

ਫੁੱਲਾਂ ‘ਚ ਮਹਿਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇ

ਉਂਜ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਪਰ " ਸ਼ੀਨੇ " ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਸੱਚਮੁੱਚ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇ

ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ – ਆਰਸੀ ‘ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ – ਬਾਲ-ਗੀਤ

2011-07-31T19:43:00.000-07:00

ਆਰਸੀ ‘ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ

ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਮ: ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ

ਅਜੋਕਾ ਨਿਵਾਸ: ਪਿੰਡ ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ: ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਜਾਵਾਂ ਰੋਜ਼ ਸਕੂਲ ਨੂੰ, ਚਾਨਣ ਮਮਤਾ ਦਾ, ਛੱਡ ਕੇ ਸਕੂਲ ਮੈਨੂੰ ਆ, ਕਿਰਤ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣੋ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ‘ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ’ ਅਤੇ ਗਾਈਏ ਗੀਤ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ’, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

----

ਦੋਸਤੋ! ਪਿੰਡ ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਸਦੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਜੀ ਨੇ ਦੋ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੁਬਸੂਰਤ ਬਾਲ-ਗੀਤ ਘੱਲ ਕੇ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਪਲੇਠੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਾਂਝ ਪਾਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ‘ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ’ ਅਤੇ 'ਗਾਈਏ ਗੀਤ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ’ ਮੈਨੂੰ ਆਰਸੀ ਲਈ ਯੂਰਪੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਦੇ ਕਰਤਾ-ਧਰਤਾ ਸ: ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਸਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਘੱਲੀਆਂ ਸਨ। ਸਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ ਰਚਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਥ ਦਾ ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਸੱਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੂੰ ਦਿਲੀ ਮੁਬਾਰਕਬਾਦ ਜੀ। ਕਰਮਜੀਤ ਜੀ ਨੂੰ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਚ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ ਆਖਦਿਆਂ, ‘ਗਾਈਏ ਗੀਤ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ’ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੀ ਪੋਸਟ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ।

ਅਦਬ ਸਹਿਤ

ਤਨਦੀਪ ਤਮੰਨਾ

*****

ਘਰ ਸਾਡੇ ਨਿੱਕਾ ਵੀਰਾ ਹੈ
ਬਾਲ ਗੀਤ

ਘਰ ਸਾਡੇ ਨਿੱਕਾ ਵੀਰਾ ਹੈ
ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਮੇਰਾ ਹੀਰਾ ਹੈ
ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੋਜ਼ ਖਿੰਡਾ ਦਿੰਦਾ
ਮੰਮੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ
ਕਦੇ ਬਿਸਤਰ ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਦੇਵੇ
ਸ਼ੂ-ਸ਼ੂ ਨਾਲ ਕੱਛੀ ਭਰ ਦੇਵੇ
ਕੋਈ ਘੂਰੇ ਤਾਂ ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੰਦਾ•••••••ਮੰਮੀ ਦਾ•••
.........

ਮਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਕੱਟਣ ਬਹਿ ਜਾਵੇ
ਉਹ ਚਾਕੂ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਵੇ
ਨਾ ਦਏ ਤਾਂ ਭੜਥੂ ਪਾ ਦਿੰਦਾ •••••ਮੰਮੀ ਦਾ•••
..........

ਕਦੇ ਗੋਦੀ ਚੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏ
ਕਦੇ ਰੁੱਸ ਕੇ ਦੂਰ ਜਾ ਬਹਿੰਦਾ ਏ
ਆਪਣੀ ਹਰ ਜਿੱਦ ਪੁਗਾ ਲੈਂਦਾ••••••ਮੰਮੀ ਦਾ•••
............

ਮੰਮੀ ਜਦ ਰੋਟੀ ਲਾਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਉਹ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਕੇ ਵਰਾਉਂਦੇ ਨੇ
ਆਟੇ ਦੇ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਲੈਂਦਾ •••••ਮੰਮੀ ਦਾ•••
...........

ਕਦੇ ਝਾੜੂ ਖੋਹ ਕੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈ
ਕਦੇ ਪੋਚਾ ਲਾਵਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖਿਝਾ ਦਿੰਦਾ •••••ਮੰਮੀ ਦਾ•••
..........

ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪਾਉਂਦਾ ਖਿਲਾਰਾ ਹੈ
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਲੱਗਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ
ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਲੈਂਦਾ •••••••ਮੰਮੀ ਦਾ••
====
ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ
ਬਾਲ ਗੀਤ

ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ
ਇਕ ਜਗਾਈਆਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪੌਦਾ ਲਾਇਆ
ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੇ ਕੇਕ ਕੱਟਿਆ, ਕੀਤਾ ਖ਼ਰਚ ਫ਼ਜ਼ੂਲ
ਦੂਜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਬੂਲ
ਇਕ ਕੀਤਾ ਪਦੂਸ਼ਨ, ਦੂਜੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਚਾਇਆ
ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ•••
.........

ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੇ ਜ਼ਿੱਦ ਪੁਗਾ ਕੇ, ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੀ ਕਰੀ ਮੰਗ
ਦੂਜੇ ਬਾਲ ਨੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੂੰ, ਕੀਤਾ ਨਹੀਓਂ ਤੰਗ
ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਕਿਸਨੇ ਕਰਜ਼ ਚੁਕਾਇਆ?
ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ•••
.......

ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੇ ਡੀ.ਜੇ. ਲਾਇਆ ਘਰੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਹਾਣੀ
ਦੂਜਾ ਬਾਲਕ ਉਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ, ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਾਣੀ
ਆਪੇ ਦੱਸੋ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸਨੇ ਪੁੰਨ ਕਮਾਇਆ?
ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ•••
.........

ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ
ਉਹ ਪੌਦਾ ਹੁਣ ਰੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਬੀਤ ਗਏ ਕੁਝ ਸਾਲ
ਕੇਕ, ਡੀ.ਜੇ. ਤੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਅੱਜ ਪਛਤਾਇਆ
ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ•••

ਜਨਾਬ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ - ਉਰਦੂ ਰੰਗ

2011-07-27T18:28:00.000-07:00

ਦੋਸਤੋ! ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਸਦੇ ਉਰਦੂ/ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਬੀਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਣ ਸਾਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ ਸਨ, ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ ਲੇਖ ਆਰਸੀ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ‘ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਲਿਖਣ-ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਇਹ ਨਿਬੰਧ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਫ਼ਤੀ ਨਸੀਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪੇਜ ‘ਤੇ ਵੀ ਫੇਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਣੀ ਜੀ...ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਸੋਹਲ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜੀ।

ਅਦਬ ਸਹਿਤ
ਤਨਦੀਪ

*******

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਾ ਹੈ ਅਬ ਕੇ ਸਾਥ।

ਬਿਛੜ ਗਏ ਹੈ ਨਾ ਜਾਨੇ ਕਹਾਂ ਪੇ ਕਬ ਕੇ ਸਾਥ।

ਖ਼ੁਦ ਅਪਨੀ ਰਾਹ ਨਿਕਾਲੀ ਹੈ ਮੈਨੇ ਪੱਥਰ ਸੇ,

ਤਮਾਮ ਉਮਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ ਅਪਨੇ ਢਬ 1 ਕੇ ਸਾਥ।

ਖ਼ੁਦਾ ਕੋ ਛੋੜ ਦੀਆ ਹੈ ਫ਼ਲਕ 2 ਪੇ ਇਨਸਾਂ ਨੇ,

ਕੀਆ ਹੈ ਜ਼ੁਲਮ ਬਹੁਤ ਉਸਨੇ ਅਪਨੇ ਰਬ ਕੇ ਸਾਥ।

ਯੇ ਮੇਰੇ ਸਾਮਨੇ ਤਨਹਾਈਓਂ ਕਾ ਜੰਗਲ ਹੈ,

ਕਹਾਂ ਪੇ ਛੋੜ ਗਏ ਮੁਝ ਕੋ ਪਿਛਲੀ ਸ਼ਬ 3 ਕੇ ਸਾਥ।

ਬਹੁਤ ਹਸੀਨ ਹੈ ਵੋ, ਦਿਲ ਮਗਰ ਕਰੇਗਾ ‘ਨਸੀਮ’,

ਨਿਭਾਹ ਕੈਸੇ ਕਿਸੀ ਯਾਰ-ਏ-ਬੇਅਦਬ ਕੇ ਸਾਥ।

====

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਤੂਨੇ ਦੇ ਦੀ ਹੈ ਮੁਝੈ ਦਰਦ ਕੀ ਦੌਲਤ ਕੈਸੀ।

ਐ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬੇ ਸਰਵਰ 4 ਯੇ ਮੁਰੱਵਤ 5 ਕੈਸੀ।

ਪੂਛ ਲੇਨੇ ਮੇਂ ਬੁਰਾਈ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕੋਈ,

ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਆ ਹੈ ਤੋ ਨਦਾਮਤ ਕੈਸੀ।

ਦਸਤਕੇਂ ਹੋਤੀ ਹੈਂ ਇਕ ਹੱਦੇ ਮੁਕੱਰਰ ਕੇ ਲੀਏ,

ਕੋਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਲਾ ਹੋ ਤੋ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕੈਸੀ।

ਮੰਜ਼ਿਲੇਂ ਊਂਚੀ ਭੀ ਪਾਤਾਲ ਸੇ ਨੀਚੀ ਨਿਕਲੀਂ,

ਮੈਨੇ ਰਹਿਨੇ ਕੋ ਬਨਾਈ ਹੈ ਇਮਾਰਤ ਕੈਸੀ।

ਮੈਂ ਬੁਰਾ ਸੋਚੂੰ ਕਿਸੀ ਕਾ ਤੋ ਮੁਜਰਮ ਠਹਿਰੂੰ,

ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਲਗੀ ਰਹਿਤੀ ਹੈ ਅਦਾਲਤ ਕੈਸੀ।

ਘਰ ਬਹਾ ਕੇ ਲੇ ਗਈ ਪਰ ਫ਼ਸਲ ਤੋ ਉਗ ਆਈ ‘ਨਸੀਮ’,

ਸੋਚਤਾ ਹੂੰ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਕੀ ਹੈ ਯੇ ਰਹਿਮਤ ਕੈਸੀ।

****

ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ: ਢਬ 1 - ਢੰਗ, ਫ਼ਲਕ 2 - ਆਸਮਾਨ, ਸ਼ਬ 3 - ਰਾਤ, ਸਾਹਿਬੇ ਸਰਵਰ 4 – ਦੌਲਤਮੰਦ, ਦਾਨੀ, ਮੁਰੱਵਤ 5 – ਮਿਹਰਬਾਨੀ

*****

ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਮੂਲ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰ: ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ

ਉਰਦੂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਏ – ਸ਼ੋਕ ਸਮਾਚਾਰ

2011-07-25T21:09:00.000-07:00

ਦੋਸਤੋ! ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਰਦੂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰ ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ( ਪਿਆਰ ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਇਫ਼ਟੀ ਨਸੀਮ ਆਖਦੇ ਸਾਂ) ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਣ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਫ਼ਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਏਜਾਜ਼ ਨਸਰੀਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਿਊ ਯੌਰਕ ਵਸਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਈਮੇਲ ਆਈ ਹੈ। ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ....ਅਜੇ ਮਹੀਨਾ ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਆਉਣ ਦਾ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ....ਉਫ਼! ...ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇਗਾ। ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਨੂੰ ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਵਿਸਤਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਤੱਕ ਪੋਸਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਿੱਘੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਰੇਤ ਕਾ ਆਦਮੀ’ ‘ਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ ਨਾਲ਼ ਨਸੀਮ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ....

ਸ਼ਾਮ ਸੇ ਤਨਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੂੰ ਯਾਸ 1 ਕਾ ਪੈਕਰ 2 ਹੂੰ ਮੈਂ।

ਅਜਨਬੀ ਹੂੰ ਔਰ ਫ਼ਸੀਲ-ਏ-ਸ਼ਹਿਰ 3 ਸੇ ਬਾਹਰ ਹੂੰ ਮੈਂ।

......

ਤੂ ਤੋ ਆਇਆ ਹੈ ਯਹਾਂ ਪਰ ਕਹਿਕਹੋਂ ਕੇ ਵਾਸਤੇ,

ਦੇਖਨੇ ਵਾਲੇ ਬੜਾ ਗ਼ਮਗੀਨ ਸਾ ਮੰਜ਼ਰ ਹੂੰ ਮੈਂ।

.....

ਮੈਂ ਬਚਾ ਲੂੰਗਾ ਤੁਝੇ ਦੁਨੀਆ ਕੇ ਸਰਦੋ-ਗਰਮ ਸੇ,

ਢਾਂਪ ਲੇ ਮੁਝ ਸੇ ਬਦਨ ਅਪਨਾ ਤੇਰੀ ਚਾਦਰ ਹੂੰ ਮੈਂ।

.....

ਮੈਂ ਤੁਮਹੇਂ ਉੜਤੇ ਹੂਏ ਦੇਖੂੰਗਾ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਓ,

ਮੈਂ ਤੁਮਾਰਾ ਸਾਥ ਕੈਸੇ ਦੂੰ ਸ਼ਿਕੱਸਤਾ ਪਰ 4 ਹੂੰ ਮੈਂ

.....

ਮੇਰੇ ਹੋਨੇ ਕਾ ਪਤਾ ਲੇ ਲੋ ਦਰੋ-ਦੀਵਾਰ ਸੇ,

ਕਹਿ ਰਹਾ ਹੈ ਘਰ ਕਾ ਸੱਨਾਟਾ ਅਭੀ ਅੰਦਰ ਹੂੰ ਮੈਂ।

.....

ਕੌਨ ਦੇਗਾ ਅਬ ਯਹਾਂ ਸੇ ਤੇਰੀ ਦਸਤਕ ਕਾ ਜਵਾਬ,

ਕਿਸ ਲੀਏ ਮੁਖ ਕੋ ਸਦਾ ਦੇਤਾ ਹੈ ਖ਼ਾਲੀ ਘਰ ਹੂੰ ਮੈਂ।

*****
1 – ਉਦਾਸੀ 2 – ਬੁੱਤ, 3 – ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਦੀਵਾਰ, 4 ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਖੰਭ

ਇਫ਼ਟੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗ਼ਮ ‘ਚ ਸ਼ਰੀਕ

ਸਮੂਹ ਆਰਸੀ ਪਰਿਵਾਰ

ਮੈਡਮ ਪਾਲ ਕੌਰ - ਆਰਸੀ ‘ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ

2011-07-24T18:19:00.000-07:00

ਆਰਸੀ ‘ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ
ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਮ: ਪਾਲ ਕੌਰ
ਅਜੋਕਾ ਨਿਵਾਸ: ਅੰਬਾਲਾ, ਹਰਿਆਣਾ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ: ਬਲ਼ਦੇ ਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ, ਖ਼ਲਾਅਵਾਸੀ, ਮੈਂ ਮੁਖ਼ਾਤਿਬ ਹਾਂ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਜ ਨਾ ਮਿਲ਼ੀਂ, ਬਾਰਿਸ਼ ਅੰਦਰੇ-ਅੰਦਰ, ਪ੍ਰਗੀਤ ਚਿੰਤਨ, ਮੀਰਾ, ਪੀਂਘ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਇਨਾਮ-ਸਨਾਮਾਨ: ਮੈਡਮ ਪਾਲ ਕੌਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸਨਮਾਨ, ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਆ ਵੀ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

........
ਦੋਸਤੋ! ਮੈਡਮ ਪਾਲ ਕੌਰ ਜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ਾਇਰਾ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਆਰਸੀ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕ ਪੀਂਘ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਤਮੰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਆਰਸੀ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ। ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਮਾਣ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਬਲੌਗ ਬਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ਼ ਅਪਡੇਟ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਉਣ ‘ਚ ਦੇਰ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਮੈ ਖ਼ਿਮਾ ਦੀ ਜਾਚਕ ਹਾਂ। ਮੈਡਮ ਪਾਲ ਕੌਰ ਜੀ ਹਰਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਦੀ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਲੀਆਂ ਚੰਦ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨਜ਼ਮਾਂ ਆਰਸੀ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਦਿਲੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮੈਡਮ ਜੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾ ਕੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ।
ਅਦਬ ਸਹਿਤ
ਤਨਦੀਪ ਤਮੰਨਾ
******

ਫੋਕਸ

ਨਜ਼ਮ

ਉੱਗ ਤਾਂ ਪਏ ਹਾਂ

ਇੱਕੋ ਕਿਆਰੀ ਵਿਚ

ਪਰ ਪਨੀਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਅਸਾਂ

ਫਲ਼ਣਾ ਫੁੱਲਣਾ ਹੈ

ਤਾਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਹੱਥ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਰਹੀਂ

ਇਕ ਦਾ ਕੱਦ ਵਧ ਜਾਵੇ

ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਉਹਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਹੀ

ਸੜ-ਸੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ

ਵਾਜਿਬ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਹੀ

ਫੀਕ ਬਣਦਾ ਹੈ ਫੋਕਸ

ਧੁੰਦਲ਼ਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਨਕਸ਼

ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਆ ਕੇ

ਹੋਈ ਹਾਂ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਵਡੇਰੀ

ਨੇੜੇ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਹੋ ਰਹੀ ਏ ਕਮਜ਼ੋਰ

ਖਲੋਅ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਦੂਰ

ਕਿ ਸਾਫ਼ ਵੇਖ ਸਕਾਂ ਤੈਨੂੰ

=====

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ

ਨਜ਼ਮ

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ

ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ

ਉਸ ਚੰਨ...

ਜਿਹੜਾ ਮਾਰਦਾ ਏ ਉਹਨੂੰ ਸੈਨਤਾਂ!

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ

ਕੌਣ ਨੇ ਉਹ

ਜੋ ਉਹਦੇ ਤੇ ਚੰਨ ਵਿਚਾਲ਼ੇ

ਖ਼ਲਾਅ ਨੇ ਵਧਾ ਰਹੇ!

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ

ਪਰਛਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਨੂੰ!

ਕਰਦੀ ਏ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ

ਤਾਂ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਏ ਮਗਰ

ਕਰਦੀ ਏ ਚੰਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ

ਤਾਂ ਪਰਾਛਾਵਾਂ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਏ ਸਾਹਵੇਂ

ਨਹੀਂ ਫੜਨ ਦੇਂਦਾ ਚੰਨ ਨੂੰ!

ਡੋਬਣ ਲਈ ਪਰਛਾਵਾਂ

ਕੁੜੀ ਗੁਆਚਦੀ ਏ ਹਨੇਰੇ ‘ਚ

ਪਰ ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਰਾਤੇ

ਕਿਵੇਂ ਵੇਖੇ ਚੰਨ ਦਾ ਮੂੰਹ?

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ

ਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ!

ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਨਾਂ ਉਸਦਾ?

ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੁਹਤਾਜ

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮੁਹਤਾਜ ਹੋਣ ਖ਼ਾਤਿਰ

ਹੋਈ ਫਿਰਦੀ ਹੈ ਅਧੂਰੀ!

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ

ਅੰਬਰੀਂ ਉੱਡਦੇ ਪਤੰਗ ਨੂੰ!

ਨਾ ਉਹ ਡੋਰ, ਨਾ ਪਤੰਗ

ਨਾ ਉਹ ਉੱਡਣ ਵਾਲ਼ੀ

ਨਾ ਉਡਾਣ ਵਾਲ਼ੀ

ਫਿਰ ਵੀ ਕੀ ਏ?

ਜੋ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬਦੋ-ਬਦੀ ਨਿੱਕਲ਼ ਕੇ

ਪਤੰਗ ਵਿਚ ਜਾ ਉੱਡਦਾ!

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ

ਚੰਨ ਨੂੰ!

ਜੋ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਛੱਡ ਕੇ

ਆਪਣਾ ਅੰਬਰ

ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਉਹ-

ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਮਾਰਦਾ ਏ ਸੈਨਤਾਂ

ਆਪਣੇ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਦੀ

ਕੁੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ!

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ

ਕਿਉਂ ਸੱਚ ਮੰਨ ਬਹਿੰਦੀ ਏ

ਉਹ ਚੰਨ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ?

ਕੁੜੀ ਕਰਦੀ ਏ ਸਵਾਲ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ

ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ

ਸਾਹਵੇਂ ਆਪਣੇ?

====

ਕਬਰਿਸਤਾਨ

ਨਜ਼ਮ

ਕਿਉਂ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਏ

ਉਸ ਬਲ਼ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲ਼ੀ

ਕੁੜੀ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ‘ਚ ਧੂੰਆਂ

ਮੱਧਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਏ

ਅੱਥਰੂਆਂ ਨੇ

ਜਿਹਦੇ ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਤੇਜ

ਹਸੂੰ-ਹਸੂੰ ਕਰਦੀ ਸੁਰ ਨੂੰ

ਡੋਬ ਦਿੱਤਾ ਏ, ਗਹਿਰੇ ਨੀਰ ਵਿਚ!

ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖਾਈ ਇਬਾਰਤ

ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤੇ ਬੋਲ

ਕਿ ਬੋਲਦੀ ਮੁੜ ਮੁੜ

“ਇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ

ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ”

ਘੁੱਟ ਕੇ ਕਾਲ਼ਜਾ ਆਪਣਾ

ਦੱਬ ਲੈਂਦੀ ਅੰਦਰ

ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ

“ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਚਾਹੀਦਾ

ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ”

ਪੀ ਗਈ ਏ

ਹਰ ਮੋਹ-ਭੰਗ ਦਾ ਸਦਮਾ

ਤੇ ਕਰ ਲਿਆ ਏ ਉਸਨੇ

ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਨੂੰ ਹੀ ਘਰ ਆਪਣਾ।

ਰੋਜ਼ ਮਰਦੀ ਏ

ਕਦੀ ਕੋਈ ਅੰਗ ਸੌਂਦੈ

ਕਦੀ ਕੋਈ ਨਾੜ ਸੌਂਦੀ ਏ

ਹੋ ਗਈ ਏ ਅਹਿੱਲਿਆ

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਡੀਕਦੀ?

ਰਾਮ ਵੀ ਜੇ ਕਿਤੇ ਹੈ

ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰਿਆਂ ‘ਚ ਬੱਝਾ

“ਇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ”

ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ

ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦਾ ਇਸ ਬੁੱਤ ਨੂੰ

ਖ਼ੌਰੇ! ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ

ਕਿ ਕੌਣ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ ਆਖ਼ਿਰ
ਮੱਥਿਆਂ ‘ਚ ਪਈਆਂ ਬੇੜੀਆਂ

ਕਿਸਨੇ ਬੀਜ ਦਿੱਤਾ ਇਹ “ਚਾਹੀਦਾ”

ਸਾਡੇ ਲਹੂ ਵਿਚ-

ਕਿ ਔੜਾਂ ਵਿਚ ਘੁਟ-ਘੁਟ ਮਰਦੇ

ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ

ਆਉਂਦੀ ਏ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਤਾਂ ਢਾਲ਼ ਲਗਾ ਕੇ

ਖਲੋਅ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ

ਕਿਆਮਤ ਹੋ ਗਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਉਹ ਮੁਰਦਾ ਜਿਹੇ

ਮੰਗਦੇ ਨੇ ਕਿਉਂ ਹੱਥ ਅੱਡ-ਅੱਡ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰ

ਜੋ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਹੋ ਗਏ

=====

ਉਡਾਣ

ਨਜ਼ਮ

ਪੈਰ, ਲਛਮਣ-ਰੇਖਾ ਨਾਲ਼ ਸਦਾ ਟਕਰਾਏ ਨੇ!

ਪੈਰ, ਕਦੀ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਲਛਮਣ-ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲ਼ੇ

ਲਮਕ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਨੇ-

ਤੇ ਪੈਰ ਮੱਚਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ‘ਚ ਸੜਦੇ

ਪਾਰ ਵੀ ਗਏ ਨੇ!

ਅੱਖਾਂ ਲਛਮਣ-ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਖੜ੍ਹੇ

ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀਆਂ-

ਦੋ ਮਰਿਯਾਦਾਵਾਂ ‘ਚ ਘਿਰੇ ਪੈਰ

ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨੁੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ

ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ-

ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੋਹ ਭੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਤਾਂ ਪੈਰ ਫਿਰ ਲਛਮਣ-ਰੇਖਾ ਨੂੰ

ਜਾ ਗਲ਼ੇ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ!

ਪਰ ਬੜਾ ਸਾਹ ਘੁੱਟਦਾ ਹੈ ਇਸ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅੰਦਰ

ਤਨ ਇਸ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਤੇ ਮਨ ਉਸ ਪਾਰ-

ਦਾਅਵਾ ਇਸ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਤੇ ਉਡਾਣ ਉਸ ਪਾਰ-

ਫਿਰ ਕਦੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ-

ਜੀਣ ਨੂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਬਚਾਉਂਦੇ ਰੋਜ਼ ਮਰਦੇ ਹਾਂ-

ਕਦੀ ਵਿਸਾਲ ਆਸਮਾਨ ਸਾਨੂੰ ‘ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ-

ਅਸੀਂ ਮਨ ਨੂੰ ਤਨ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ

ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਖੰਭ ਉੱਗ ਆਉਂਦੇ ਨੇ!

ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਉੱਡਣਾ

ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣਾ

ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਪਿੰਜਰੇ ਵੱਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ-

ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਹੋਣ, ਖੰਭ ਆਪਣੇ ਹੋਣ

ਤੇ ਪਾਰ ਕਿਸੇ ‘ਤੇ ਅੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ-

ਉਡਾਰੀ ਤਦ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ-

ਮਜ਼ਾ ਉੱਡਣ ਦਾ, ਤਾਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ!