ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ - ਦੋਹੜਾ

ਦੋਹੜਾ

ਤਨ ਪਿੰਜਰ ਦਿਲ ਘਾਇਲ ਕੈਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਬਤ ਦੇਖ ਨਾ ਫਿਰਦੀ।
ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਫਾਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਰੜਕੇ ਸਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਦੀ।
ਝਿੜਕਣ ਲੋਕ ਨਾ ਥੰਮਣ ਮਾਪੇ, ਮੈਂ ਕਮਲ਼ੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਧਿਰ ਦੀ।
ਸਾਹਿਬ ਦਰਦ ਮਿਲ਼ੇ ਕੋਈ ਹਾਸ਼ਮ, ਮੇਰੀ ਸਮਝੇ ਪੀੜ ਜਿਗਰ ਦੀ।

ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ - ਦੋਹੜਾ

ਦੋਹੜਾ

ਇਸ਼ਕ ਦਰਿਆ ਮੁਹੱਬਤ ਵਾਲ਼ਾ, ਥੀ ਮਰਦਾਨੇ ਤਰੀਏ ਹੂ।
ਜਿੱਥੇ ਲਹਿਰ ਗਜ਼ਬ ਦੀਆਂ ਠਾਠਾਂ, ਕਦਮ ਉਥਾਈਂ ਧਰੀਏ ਹੂ।
ਔਝੜ ਝੰਗ ਬਲਾਈਂ ਦੇ ਬੇਲੇ, ਵੇਖ ਵੇਖ ਨਾ ਡਰੀਏ ਹੂ।
ਨਾਮ ਫ਼ਕੀਰ ਤਹੀਂਦਾ 'ਬਾਹੂ', ਜੇ ਵਿੱਚ ਤਲਬ ਦੇ ਮਰੀਏ ਹੂ।

ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ 'ਸ਼ਾਹ ਸਿਕੰਦਰ' - ਦੋਹੜਾ

ਦੋਹੜਾ

ਸਭ ਜਗ ਦਰਦ ਵੰਡਾਵਣ ਆਇਆ, ਗਲ਼ੀ, ਮੁਹੱਲਾ, ਵਿਹੜਾ।
ਆਖਣ-"ਰੋਗ ਅਵੱਲੜਾ ਇਹਦਾ, ਵੈਦ ਲਗਾਈਏ ਕਿਹੜਾ!"
ਲੱਖ ਪੁੜੀਆਂ, ਲੱਖ ਕਾਮਣ ਟੂਣੇ, ਜਤਨ ਕਰਨ ਬਹੁਤੇਰਾ।
ਉਹ ਕੀ ਜਨਣ ਰੋਗ ਲਾ ਗਿਆ, ਵੈਦ ਸੀ ਮੇਰਾ ਜਿਹੜਾ।

ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ 'ਸ਼ਾਹ ਸਿਕੰਦਰ' - ਦੋਹੜਾ

ਸ: ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ 'ਸ਼ਾਹ ਸਿਕੰਦਰ' ਦੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੁਰਲੱਭ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਡੈਡੀ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ 'ਆਰਸੀ' ਦੇ ਬਾਕੀ ਸੂਝਵਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਹੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਕਾਵਿ-ਰੂਪਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਧਾਂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਕੱਵਾਲਾਂ ਦੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ਦਾ ਜੰਮ-ਪਲ਼ ਹੈ। ਇੰਝ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਲੌਕਿਕ ਤੇ ਮੌਲਿਕ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ।

ਦੋਹੜਾ

ਰੁੱਤ ਬਿਰਹੇ ਦੀ ਐਸੀ ਆਈ, ਜਿੰਦ ਹੋਈ ਅਧਮੋਈ।
ਇਸ਼ਕ ਤੇਰੇ ਦੀ ਖ਼ਫ਼ਣੀ ਪਾਈ, ਹੀਰ ਬਰਾਗਣ ਹੋਈ।
ਨਾ ਕੋਈ ਬਣਿਆ ਸੰਗੀ ਸਾਥੀ, ਸਾਕ ਸੈਣ ਨਾ ਕੋਈ।
ਯਾਰੜਿਆ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਜੋਗੀ, ਤੇਰੀ ਜੋਗਣ ਹੋਈ।